Các nước tăng cường chống lẩn tránh các biện pháp phòng vệ thương mại trong bối cảnh thương mại toàn cầu diễn biến phức tạp

Trên thế giới, hoạt động phòng vệ thương mại (PVTM) đang gia tăng với nhiều cuộc điều tra áp dụng mới hoặc gia hạn các biện pháp hiện hành. Đồng thời, các nước cũng tăng cường đảm bảo thực thi các lệnh chống bán phá giá, chống trợ cấp thông qua các cuộc điều tra chống lẩn tránh, ở phạm vi rộng và tần suất cao hơn, nhắm tới các nguồn cung ứng được cho là có khả năng liên quan đến hàng hóa là đối tượng của các biện pháp PVTM.

1. Bối cảnh quốc tế với xu hướng gia tăng của bảo hộ thương mại

Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt trên thị trường quốc tế, các biện pháp phòng vệ thương mại (PVTM) được tăng cường, đặc biệt nhắm vào hàng hóa từ các nước có quy mô xuất khẩu lớn như Trung Quốc. Mức thuế tạm thời trong thời gian điều tra cũng ở mức cao. Ví dụ: Hoa Kỳ áp đặt mức thuế tạm thời lên tới 921,4% đối với tấm cửa sợi thủy tinh của Trung Quốc. EU khởi xướng điều tra chống bán phá giá đối với sợi polyamide và protein đậu của Trung Quốc, đồng thời áp đặt mức thuế tạm thời lên tới 118% đối với ống thép của Trung Quốc. Brazil cũng áp dụng các biện pháp tương tự.

Hoa Kỳ:

Gần đây, cơ quan Quản lý Thương mại quốc tế (ITC) của Hoa Kỳ đã tiến hành các cuộc điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp song song đối với hàng nhập khẩu palladium chưa gia công từ Nga. Cơ quan này cũng đã tiến hành các cuộc điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với pin quang điện silicon tinh thể từ Ấn Độ, Indonesia và Lào. Đồng thười cũng đã thiết lập thuế chống trợ cấp tạm thời lên tới 921,4% đối với tấm cửa sợi thủy tinh của Trung Quốc và đối với monome và oligome từ Đài Loan (TQ) (159,71%).

Ngoài ra, Hoa Kỳ đã đặt ra mức thuế chống bán phá giá chính thức (lên tới 478,1%) và thuế chống trợ cấp (lên tới 691,6%) đối với mặt hàng là phương tiện giao thông cá nhân tốc độ thấp của Trung Quốc, cũng như thuế chống bán phá giá chính thức (201,3%) và thuế chống trợ cấp (lên tới 292,8%) đối với hạt vonfram của Trung Quốc. Như vậy các nguồn hàng xuất khẩu từ các nước khác, nếu có liên quan đến các hàng hóa đang là đối tượng của các biện pháp thương mại trên của Hoa Kỳ, sẽ bị quy kết là lẩn tránh biện pháp PVTM và sẽ bị áp các mức thuế chống lẩn tránh.

EU:

Ủy ban châu Âu (EC) đã khởi xướng các cuộc điều tra chống bán phá giá mới liên quan đến sợi polyamide và protein đậu Hà Lan nhập khẩu từ Trung Quốc.

EC cũng áp đặt thuế chống bán phá giá tạm thời lên tới 118% đối với xi lanh thép liền mạch áp suất cao của Trung Quốc và lên tới 53,9% đối với valine nhập khẩu.

Ngoài ra, EC cũng áp dụng thuế chống bán phá giá tạm thời đối với bari cacbonat nhập khẩu từ Trung Quốc (từ 72,6% đến 83,9% tùy thuộc vào công ty) và Ấn Độ (4,6%).

Trung Quốc:

Về phía mình, trong tháng 8/2025, Trung Quốc đã điều chỉnh chính sách công nghiệp trong nước và một số biện pháp ứng phó sau các cuộc đàm phán thương mại mới với Hoa Kỳ, với 51 biện pháp can thiệp mới.

Trung Quốc cũng ngày càng chủ động sử dụng các biện pháp PVTM để tạo thế “cân bằng” hơn trong thương mại quốc tế. Trung Quốc đã khởi xướng một cuộc điều tra chống bán phá giá đối với một số loại tinh bột đậu Hà Lan nhập khẩu từ Canada.

 Ngoài ra, Trung Quốc đã gia hạn thuế chống bán phá giá chính thức đối với phenol nhập khẩu từ Hoa Kỳ, EU, Hàn Quốc, Nhật Bản và Thái Lan. Cuộc điều tra này được khởi xướng vào tháng 3 năm 2018.

Trung Quốc cũng áp đặt thuế chống bán phá giá tạm thời đối với hạt cải dầu nhập khẩu từ Canada và cao su butyl halogen hóa từ Canada và Nhật Bản.

Ngoài các biện pháp thương mại, Trung Quốc cũng áp dụng các biện pháp khác nhưng mang tính chất hỗ trợ để tạo vị thế đối ứng với “hành động” mà các đối tác Phương Tây áp dụng, buộc họ phải xem xét lại các biện pháp PVTM đã áp dụng với hàng hóa từ Trung Quốc. Ví dụ, Bộ Tài chính Trung Quốc (MOFCOM) đã công bố "biện pháp đối phó" đối với hai tổ chức tài chính Litva nhằm đáp trả việc EU đưa các ngân hàng Trung Quốc là Ngân hàng Thương mại Nông thôn Heihe và Ngân hàng Thương mại Nông thôn Heilongjiang Suifenhe vào danh sách đen trong tháng 7 năm 2025. Ngoài ra, để tăng khả năng chủ động về công nghệ, Quốc vụ viện Trung Quốc đã ban hành loại thị thực K mới dành cho các tài năng khoa học và công nghệ trẻ nước ngoài, tạo điều kiện cho sinh viên quốc tế tốt nghiệp từ các trường đại học danh tiếng trong lĩnh vực STEM hoặc những người tham gia vào công tác giáo dục và nghiên cứu liên quan, với các điều kiện nhập cảnh thuận lợi hơn so với các loại thị thực hiện hành.

Nhật Bản: Nhật Bản đã khởi xướng điều tra chống bán phá giá đối với bisphenol A nhập khẩu từ Hàn Quốc và Đài Loan (TQ) và một số sản phẩm thép từ Hàn Quốc và Đài Loan (TQ).

Malaysia: Theo số liệu do Bộ Thương mại và Công nghiệp Malayia, nước này đã khởi xướng 43 vụ việc chống bán phá giá trong giai đoạn 1995-2010. Con số này tăng mạnh lên 67 vụ trong giai đoạn 2011-2024, phản ánh mức độ cạnh tranh gay gắt và xu hướng gia tăng các hành vi thương mại không công bằng mà doanh nghiệp trong nước phải đối mặt.

2. Các nước tăng cường chống lẩn tránh biện pháp thương mại

Song song với việc tăng cường phòng vệ thương mại, để đảm bảo thực thi hiệu quả các biện pháp này, gần đây, các nước cũng đẩy mạnh hoạt động chống lẩn tránh, thông qua cải thiện năng lực thực thi, điều chỉnh khuôn khổ pháp lý và nâng cấp hệ thống cảnh báo sớm.

Hoa Kỳ:

Bộ Tư pháp Hoa Kỳ khẳng định sẽ tăng cường điều tra và truy tố những đối tượng có được lợi thế thương mại không công bằng trên thị trường Hoa Kỳ, bao gồm cả những đối tượng lẩn tránh các biện pháp thương mại hoặc nộp thiếu thuế đối với hàng nhập khẩu từ nước ngoài.

Vào các ngày 19 tháng 8, 23 tháng 7 và 24 tháng 7 năm 2025, Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ (DOJ) đã công bố việc giải quyết ba vụ kiện theo Đạo luật Khiếu kiện gian lận (False Claim Act-FCA), nhấn mạnh trọng tâm của họ vào "gian lận thương mại và gian lận hải quan"([1]).

Các doanh nghiệp cũng nên tìm hiểu về các khiếu nại phát sinh từ vụ kiện tố giác theo diện “qui tam lawsuit”[2] và quyền tự nguyện tự khai báo (VSD) để được hưởng “tình tiết giảm nhẹ” trong các vụ kiện chống lẩn tránh biện pháp thương mại.

+ Vào ngày 15 tháng 7 năm 2025, DOJ đã thông báo về một vụ kiện theo FCA ở Nam Carolina liên quan đến cáo buộc định giá hàng hóa nhập khẩu bị làm sai lệch để trốn thuế. Vụ kiện cáo buộc Global Office Furniture và một giám đốc điều hành đã tham gia vào kế hoạch nhằm giảm giá trị khai báo của hàng hóa để trốn thuế, ban đầu là 10%, và sau đó là 25%, đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc. Sau khi không đạt được sự nhượng bộ từ kênh phân phối, vốn có thể chuyển toàn bộ gánh nặng thuế quan sang các bên khác, công ty đã thực hiện “hóa đơn kép” để trốn thuế. Theo đó, công ty đã tạo hai hóa đơn riêng biệt cho mỗi giao dịch, sử dụng một hóa đơn chính xác để thanh toán giữa các bên và một hóa đơn khai báo thấp hơn (được nộp cho CBP) để tính toán thuế quan phải nộp cho chính phủ Hoa Kỳ. Hành vi này đã làm giảm 50% thuế quan mà công ty phải nộp.

Ngoài các cáo buộc vi phạm luật thương mại thực chất, đơn khiếu nại khẳng định rằng giám đốc điều hành, sau khi biết về cuộc điều tra, đã tham gia vào các hoạt động tiêu hủy bằng chứng. Giám đốc điều hành bị cáo buộc đã (i) chỉ đạo nhân viên xóa các email liên quan, (ii) xem xét giấy tờ của nhân viên để tìm các ghi chú có khả năng buộc tội, và (iii) chỉ đạo triển khai chức năng tự động xóa 60 ngày có hiệu lực hồi tố và dự kiến ​​đối với các email của công ty. Do đó, chính phủ Hoa Kỳ đã đưa ra các cáo buộc về việc che giấu hoặc trốn tránh hoặc giảm nghĩa vụ thanh toán một cách bất hợp pháp, lập hồ sơ hoặc tuyên bố sai sự thật liên quan đến các nghĩa vụ thanh toán đó, và làm giàu bất chính.

+ Vào ngày 23 tháng 7 năm 2025, DOJ đã công bố một thỏa thuận dàn xếp các khiếu nại dân sự theo FCA đối với Global Plastics LLC và Marco Polo International LLC, cả hai đều là công ty con của MGI International LLC (MGI), phát sinh từ việc cố ý dán nhãn sai quốc gia xuất xứ và khai báo thấp giá trị của một số loại nhựa nhập khẩu từ Trung Quốc. Các công ty đã đồng ý nộp phạt 6,8 triệu USD, một khoản tiền phạt dân sự được giảm nhẹ do sự hợp tác đáng kể của các công ty với chính phủ, bao gồm cả quyền tự nguyện tự khai báo (VSD) như được mô tả dưới đây.

Trong một vụ kiện “qui tam”, cơ hội để được hưởng quyền tự nguyện tự khai báo (VSD), hợp tác và tín dụng khắc phục tối đa là có hạn nhưng vẫn có thể tận dụng.  Nhà nhập khẩu phải khai báo, cùng với những thông tin khác, quốc gia xuất xứ, giá trị, phạm vi áp dụng thuế và số tiền thuế của hàng hóa nhập khẩu vào Hoa Kỳ. CBP thu thuế dựa trên thông tin được cung cấp. Bắt đầu từ tháng 5 năm 2019, Global Plastics và Marco Polo đã không khai báo đúng quốc gia xuất xứ và giá trị đối với một số sản phẩm nhựa nhập khẩu được sản xuất tại Trung Quốc, và do đó đã không nộp đúng thuế cho CBP. Nhưng vào năm 2024, MGI và các công ty con đã tự báo cáo hành vi sai trái và sau đó MGI đã hợp tác với cuộc điều tra bằng cách lập VSD kịp thời, tiến hành điều tra nội bộ, lưu giữ, thu thập và công bố các thông tin và tài liệu liên quan, thực hiện và chia sẻ phân tích thiệt hại, và thực hiện các biện pháp khắc phục, bao gồm kỷ luật nhân sự và cải thiện các quy trình tuân thủ. Kết quả là, các công ty đã được ghi nhận theo hướng dẫn VSD và hợp tác hiện hành. Khi công bố nghị quyết này, chính phủ Hoa Kỳ đặc biệt ghi nhận hành vi có trách nhiệm của MGI, thể hiện qua VSD, sự hợp tác và khắc phục của công ty, đồng thời nhắc nhở những người khác rằng những người không trình báo chính phủ trước sẽ phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt nặng nề hơn.

+ Vào ngày 24 tháng 7 năm 2025, Bộ Tư pháp Hoa Kỳ (DOJ) đã công bố việc giải quyết các khiếu nại dân sự theo FCA đối với Grosfillex Inc., một công ty sản xuất đồ nội thất sân vườn, phát sinh từ việc trốn tránh thuế AD/CVD đối với các mặt hàng làm bằng nhôm đùn có nguồn gốc từ Trung Quốc. Grosfillex đã đồng ý trả 4,9 triệu USD để giải quyết các khiếu nại theo FCA.

Grosfillex bị cáo buộc đã tạo ra và nộp các tờ khai hải quan giả cho cơ quan quản lý biên giới Hoa Kỳ (CBP), với lý do một số bộ phận đồ nội thất làm bằng nhôm đùn không phải chịu thuế AD/CVD. Đối với một số bộ phận nhất định, thỏa thuận giải quyết quy định rằng Grosfillex đã cố tình ngụy trang các sản phẩm nhôm đùn bằng cách đóng gói chúng dưới dạng "bộ dụng cụ" đồ nội thất giả. Ngoài ra, thỏa thuận giải quyết còn nêu rõ Grosfillex đã cố tình không sửa các tờ khai hải quan mà họ đã nộp trước đó cho các bộ phận khác, ngay cả sau khi biết về những tuyên bố sai lệch.

+ Vào ngày 19 tháng 8 năm 2025, Bộ Tư pháp Hoa Kỳ (DOJ) đã công bố việc giải quyết các khiếu nại dân sự theo FCA đối với Allied Stone Inc., một nhà cung cấp sản phẩm mặt bàn và tủ bếp có trụ sở tại Texas, cũng như đối với chủ tịch của Allied Stone, nhằm giải quyết các cáo buộc trốn thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp (AD/CVD) áp dụng đối với các sản phẩm từ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (PRC). Các bị đơn đã đồng ý nộp tổng cộng 12,4 triệu USD để giải quyết các cáo buộc.

Vụ việc Allied Stone khẳng định các ưu tiên của chính phủ Hoa Kỳ. Thứ nhất, chính phủ tập trung vào việc thực thi pháp luật đối với một số quốc gia xuất xứ bị coi là đối tác thương mại không công bằng, có thể gây tổn hại đến lợi ích kinh tế hoặc an ninh quốc gia của Hoa Kỳ - ví dụ như Trung Quốc. Thứ hai, chính phủ dự định thực hiện cam kết sử dụng nhiều công cụ hơn để xử lý các vi phạm thương mại, vốn trước nay chưa được thực thi đáng kể thông qua các vụ kiện tụng theo FCA.

Đáng lưu ý là vào ngày 29 tháng 8 năm 2025, Hoa Kỳ thành lập Lực lượng Đặc nhiệm “Chống Gian lận thương mại” mới (DOJ-DHS).  Theo Bộ Tư pháp Hoa Kỳ, lực lượng đặc nhiệm DOJ-DHS tập trung vào việc "xác định và chống gian lận thương mại đe dọa đến lợi ích kinh tế và an ninh quốc gia” của Hoa Kỳ. Các nỗ lực tập trung vào đánh giá hiệu quả của các chương trình tuân thủ thương mại, hải quan và thuế quan; tiến hành thẩm định chuỗi cung ứng; điều tra các cáo buộc không tuân thủ; và xem xét việc thông báo với chính quyền khi phát hiện ra vi phạm.

Các hành vi bị điều tra và phạt nặng gồm có khai báo gian dối về mô tả hàng hóa để tránh thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp; khai báo sai về xuất xứ (gian lận xuất xứ), khai báo sai về giá trị hàng hóa.

Các hoạt động hợp tác quốc tế, song phương hoặc đa phương trong phòng chống lẩn tránh biện pháp PVTM cũng đáng lưu ý.

Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu([3]) cũng đã nhất trí hợp tác về các biện pháp này, bao gồm giải quyết tình trạng trốn thuế và thực hiện các quy tắc xuất xứ chặt chẽ (tránh chuyển tải và chuyển hướng thương mại). Sự hợp tác này mở rộng sang sàng lọc đầu tư, kiểm soát xuất, nhập khẩu và giải quyết các hành vi phi thị trường. EU cũng bắt đầu tích cực theo dõi và ứng phó với các mối đe dọa chuyển hướng thương mại gia tăng từ các quốc gia khác còn Hoa Kỳ đưa ra một tiêu chuẩn hàm lượng giá trị mới cho hàng hóa chuyển tải, có thể tác động đáng kể đến thương mại.

Ngoài ra, ngày 15 tháng 9 năm 2025, Văn phòng Công tố Châu Âu (EPPO) tại Athens (Hy Lạp) đã truy tố sáu cá nhân, bao gồm hai nhân viên hải quan, vì bị cáo buộc liên quan đến các mạng lưới tội phạm đưa hàng hóa nhập khẩu gian lận xuất xứ từ Trung Quốc, đồng thời trốn thuế hải quan. EPPO cũng đã thu giữ 2.435 container vận chuyển tại cảng Piraeus, chủ yếu chứa xe đạp điện, hàng dệt may và giày dép. Đây là vụ thu giữ container lớn nhất từ ​​trước đến nay tại EU.  Bốn công ty môi giới hải quan đã bị buộc tội liên tục gian lận hải quan, liên quan đến việc trốn thuế hơn 871.000 euro, cũng như cấp chứng nhận sai.

Các quốc gia khác cũng đang tập trung hơn cho việc củng cố năng lực của các cơ quan chức năng và lực lượng rà soát thị trường, chống lẩn tránh các biện pháp PVTM và gian lận xuất xứ hàng hóa nhập khẩu (các hoạt động được thực hiện sát sao hơn ở cả khâu thông quan và ngay cả khi hàng hóa đã vào thị trường nội địa).

Ví dụ, Quốc hội Malaysia vào tháng 8/2025 đã chính thức thông qua Luật Sửa đổi thuế chống bán phá giá và trợ cấp năm 2025 với mục tiêu bảo vệ các ngành công nghiệp trong nước trước những hành vi thương mại không công bằng từ nước ngoài. Đây được xem là bước đi quan trọng trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, đặc biệt khi những biện pháp phòng vệ thương mại đang trở thành công cụ phổ biến để nhiều quốc gia bảo vệ lợi ích kinh tế của mình. Đáng chú ý luật sửa đổi lần này rút ngắn thời gian điều tra các vụ việc thương mại không công bằng. Trước đây, các cuộc điều tra thường kéo dài đến 18 tháng, gây tốn kém nguồn lực và khiến doanh nghiệp trong nước chịu áp lực lâu dài. Với chuẩn mực toàn cầu mới, thời hạn này đã được rút ngắn còn 9 tháng, tạo điều kiện để cơ quan quản lý hành động nhanh chóng và doanh nghiệp sớm được bảo vệ. Cơ quan chủ trì điều tra và ứng phó các vụ việc liên quan chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại (chống bán phá giá, chống trợ cấp và chống lẩn tránh) là Vụ Thực thi Thương mại (Trade Practices Section) thuộc Bộ Đầu tư, Thương mại và Công nghiệp (MITI). Ngoài ra, cơ quan chức năng cũng cung cấp hướng dẫn cho các doanh nghiệp để họ phát hiện và phối hợp trong trường hợp nghi ngờ hành vi lẩn tránh biện pháp thương mại.

            Trung Quốc:

Mặc dù hàng hóa từ Trung Quốc là đối tượng chịu nhiều biện pháp PVTM nhất từ nhiều nước trên thế giới, về phần mình, Trung Quốc cũng đã bắt đầu thực hiện các cuộc điều tra chống lẩn tránh biện pháp PVTM mà nước này đã áp đối với hàng hóa nhập khẩu từ một số quốc gia.

Ví dụ, vừa qua, Trung Quốc bắt đầu áp thuế đối với hàng nhập khẩu sợi quang bổ sung từ Mỹ sau khi một cuộc điều tra kéo dài sáu tháng phát hiện ra rằng các công ty Mỹ đã lách luật chống bán phá giá của nước này. Theo một tuyên bố từ Bộ Thương mại Trung Quốc, mức thuế này, dao động từ 33,3% đến 78,2%, có hiệu lực vào thứ Năm, giờ Bắc Kinh, đối với "một số loại sợi quang đơn mode bị cắt giảm" từ Mỹ. Trong số các công ty chịu mức thuế mới, Corning Inc. hiện phải đối mặt với mức thuế 37,9%, OFS Fitel LLC ở mức 33,3% và Draka Communications Americas Inc. bị áp thuế 78,2%. Trích dẫn kết quả điều tra, Bộ Trung Quốc phán quyết rằng các nhà sản xuất và xuất khẩu sợi của Hoa Kỳ đã thay đổi phương thức giao dịch để né tránh thuế chống bán phá giá hiện hành và điều đó được coi là hành vi trốn tránh các quy định chống bán phá giá của nước này. Các mức thuế này tương tự như mức thuế mà Trung Quốc đã áp dụng đối với sợi quang đơn mode không dịch chuyển của Hoa Kỳ kể từ tháng 4 năm 2023. Bộ này cho biết thêm rằng các mức thuế mới sẽ có hiệu lực đến ngày 21 tháng 4 năm 2028 - cùng ngày với các biện pháp áp dụng năm 2023. Mặc dù cuộc điều tra của Bắc Kinh đã được khởi động vào tháng 3, nhưng động thái áp thuế trong tuần này diễn ra ngay sau sáng kiến ​​mới của chính quyền Trump nhằm hạn chế năng lực sản xuất chip của Trung Quốc.

Nhật Bản([4]):

Liên đoàn Sắt thép Nhật Bản (The Japan Iron and Steel Federation) và bốn nhóm ngành khác đang vận động Chính phủ cần phải hành động nhanh để chống hành vi lẩn tránh thuế chống bán phá giá khi chuyển hàng xuất khẩu qua các nước thứ ba hoặc  chế biến hàng hóa nhưng ở mức tối thiểu để trốn thuế.

Nhật Bản gần đây đã khởi động một cuộc điều tra chống bán phá giá đối với thép mạ kẽm nhúng nóng từ Trung Quốc và Hàn Quốc, sau một cuộc điều tra tương tự, được khởi động vào tháng 7/2025, đối với thép tấm và thép dải cán nguội không gỉ gốc niken nhập khẩu từ Trung Quốc và Đài Loan (TQ). Nhưng theo Hiệp hội Sắt thép Nhật Bản, ngay cả khi thuế chống bán phá giá được áp dụng, nếu không ngăn chặn hành vi lẩn tránh thì hiệu quả của các biện pháp PVTM sẽ bị suy giảm đáng kể.

Theo liên đoàn Sắt thép Nhật Bản, 18 quốc gia trong G20 đã có hệ thống chống lẩn tránh biện pháp PVTM, chỉ còn Nhật Bản và Indonesia chưa có. Hiện tại, nếu Nhật Bản muốn giải quyết vấn đề “lẩn tránh”, họ phải mở một cuộc điều tra chống bán phá giá hoàn toàn mới, vừa mất thời gian vừa tốn kém. Vì lý do này, các nhóm ngành đang thúc giục chính phủ Nhật Bản thiết lập các quy tắc thuế riêng biệt với các mức thuế chống bán phá giá hiện hành theo kế hoạch cải cách thuế cho năm tài chính tiếp theo, bắt đầu từ ngày 1 tháng 4 năm 2026. Họ cũng đang kêu gọi tăng cường các điều tra viên thương mại và cải thiện hệ thống điều tra chống lẩn tránh biện pháp PVTM.

3. Các biện pháp phòng ngừa và ứng phó với điều tra chống lẩn tránh biện pháp thương mại

Trong bối cảnh hoạt động chống lẩn tránh biện pháp PVTM được tăng cường ở nhiều nơi, với phạm vi rộng hơn, tần suất cao hơn, đặc biệt là có sự hỗ trợ của công nghệ hiện đại và số hóa, các nước, đặc biệt là các nền kinh tế hướng về xuất khẩu, cũng chú trọng hơn đến việc kiểm soát xuất xứ hàng hóa, nâng cao năng lực phòng ngừa và ứng phó với các cuộc điều tra chống lẩn tránh nhắm đến hàng hóa từ nước mình.

Đặc biệt, các nước giám sát nghiêm ngặt hơn đối với hàng hóa nhập khẩu để ngăn chặn gian lận xuất xứ, đặc biệt trong bối cảnh hầu hết các thỏa thuận thương mại với Hoa Kỳ mà họ vừa đạt được trong tháng 7 và tháng 8/2025 đều có điều khoản áp mức thuế cao (ví dụ khoảng 40%) đối với hàng hóa chuyển tải.

Ví dụ, Malaysia đã công bố về các biện pháp chống chuyển tải và gian lận xuất xứ, để không bị Hoa Kỳ áp mức thuế cao đối với hàng hóa chuyển tải. Trước đây, các tổ chức như hội đồng doanh nghiệp, các phòng thương mại địa phương đều được cấp giấy chứng nhận xuất xứ không ưu đãi (NPCO). Malaysia đã áp dụng các quy định khắt khe hơn để đảm bảo hàng xuất khẩu sang Hoa Kỳ được kiểm chứng đúng xuất xứ. Khi Hoa Kỳ nghi ngờ một số công ty Trung Quốc lợi dụng Malaysia để lẩn tránh biện pháp PVTM mà Hoa Kỳ đang áp dụng với hàng hóa Trung Quốc như tấm pin năng lượng mặt trời, các sản phẩm kim loại và nhựa, Malaysia đã yêu cầu các doanh nghiệp minh bạch toàn bộ chuỗi cung ứng, nộp hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu, hồ sơ sản xuất, hóa đơn nhập khẩu, giúp gia tăng độ tin cậy khi thương nhân đối mặt với điều tra quốc tế. Những quy định mới giúp nhà điều tra dễ xác minh và giảm rủi ro bị nghi ngờ lẩn tránh.

Tại Thái Lan, Cục Ngoại thương (DFT), trực thuộc Bộ Thương mại Thái Lan. DFT cấp Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O), giám sát chuỗi cung ứng và quy trình sản xuất của doanh nghiệp xuất khẩu nhằm đảm bảo tuân thủ các tiêu chí về xuất xứ hàng hóa. Đặc biệt, sau khi được hưởng mức thuế đối ứng 19% cho hàng hóa xuất khẩu sang Hoa Kỳ nếu đáp ứng tiêu chuẩn về xuất xứ (không chuyển tải), mục tiêu tránh bị điều tra lẩn tránh biện pháp PVTM càng được ưu tiên. DFT hiện quản lý toàn bộ việc phê duyệt Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) đối với các lô hàng xuất khẩu sang Hoa Kỳ từ hiệp hội doanh nghiệp trước đây, đồng thời mở rộng danh sách sản phẩm rủi ro cao lên 65 nhóm hàng, tương ứng với 224 mã HS. DFT chủ trì xác minh và giám sát các nhóm hàng rủi ro cao, chủ yếu là sản phẩm công nghiệp. Các cơ quan chức năng, đặc biệt là bộ phận chuyên trách về PVTM của Thái Lan cũng  đã phối hợp với các cơ quan tương ứng tại Hoa Kỳ và EU để cung cấp thông tin pháp lý, minh bạch chuỗi cung ứng, nhằm chứng minh không có hành vi lẩn tránh. Ngoài ra, chính phủ cũng tổ chức hội thảo về PVTM và chống lẩn tránh để cung cấp thông tin và tư vấn cho các doanh nghiệp tránh được rủi ro bị điều tra chống lẩn tránh PVTM, cũng như phối hợp giải quyết khi bị điều tra.

Như vậy có thể thấy, trong bối cảnh thương mại quốc tế diễn biến phức tạp như hiện nay, công tác chống lẩn tránh biện pháp PVTM hoặc ngược lại, phòng ngừa và ứng phó với các vụ kiện điều tra chống lẩn tránh nhằm vào hàng hóa xuất khẩu từ nước mình càng cần được quan tâm hơn nữa. Các nước xuất khẩu như Việt Nam, thay vì bị động, cần chủ động các biện pháp tuyên truyền, giám sát chuỗi cung ứng toàn diện hơn để tránh bị điều tra và quy kết lẩn tránh. Cùng với sự hỗ trợ của chuyển đổi số, có thể tạo lập hệ thống với các công cụ theo dõi và dự báo tình huống dựa trên dữ liệu thương mại và dữ liệu lớn để tự điều chỉnh hoạt động sản xuất, xuất khẩu, xử lý hồ sơ, tài liệu trước hoặc khi bị điều tra từ phía nước nhập khẩu.